Vrijheid voor ieder?

Terwijl ik ’s morgens mijn tanden sta te poetsen en naar het ochtendnieuws kijk denk ik aan het uitje wat later die dag op de planning staat. Ik ga met mijn studenten naar de synagoge. Door mijn woonkamer klinken de woorden; moslim, veiligheid, terroristen, extra beveiliging voor vele gebouwen o.a. synagogen en demonstraties. Ik loop naar school met allerlei gedachtes; over wat deze dag zal brengen, hoe mijn studenten & collega’s reageren op dit nieuws en hoe het zal gaan in de synagoge. Het is niet de eerste keer dat ik naar deze synagoge ga en ik weet dat we daar standaard gesprekken hebben over de diverse religies (en hun (voor)oordelen) en gebeurtenissen in de wereld. Het zijn altijd bijzondere bezoeken maar vandaag voelt het anders..

In stormachtig weer komen we aan bij het grote hek van de synagoge, het gebouw is al jaren goed beveiligd en de studenten zijn even onder de indruk van het hek en de dubbele schuifdeuren om binnen te komen. Na een film en korte introductie komen we in een kring bij elkaar en wordt er een mindmap rondom het woord; “Jodendom” gemaakt. Een mooi kringgesprek begint waarin de studenten en de gastheer & -vrouw druk vragen en antwoorden. Maar niet veel later worden ook de gebeurtenissen in Parijs besproken. Iedereen laat duidelijk weten dat dit niet kan, “maar” zegt één van de studenten, “ik weet dat er rare mensen rondlopen die deze cartoons als grove belediging  zien. Wat ik deels ook snap want sommige vond ik ook ver gaan. Waarom moet satire zo ver gaan; waarom moet men elkaar zo beledigen?”
We krijgen een gesprek over de glijdende schaal waar je je dan kunt begeven als je zegt; “ik begrijp ook wel dat sommige mensen hierom “flippen”.. Het wordt een gesprek waar gesproken wordt over vrijheid van meningsuiting, met alle voorbeelden van dien. Grote vraag is; telt de vrijheid van meningsuiting voor iedereen? Maar ook; waarom wordt er gesproken over moslims en niet terroristen? Waarom worden de Joden nooit boos als hun naam weer rond gaat als Ajax speelt. De sfeer is wat gespannen en na enige tijd rond ik het gesprek af want we komen niet echt verder, alles is al gezegd en velen zijn in gedachte gezonken. De studenten vinden dat sommige uitingen/ cartoons echt te ver gaan en dat er geen vrijheid van meningsuiting voor ieder is. De gastheer en –vrouw van de synagoge vinden dat je niet kunt zeggen dat je het soort van begrijpt. De glijdende schaal waarop je je dan begeeft is een lastige..

Terwijl ik met mijn studenten terug naar de metro loop krijgt het gesprek een vervolg;
“Juf, vind u dat iedereen gelijke rechten heeft in Nederland? Hoe komt het dat nu iedereen op de Dam wilt staan i.v.m. vrijheid van meningsuiting maar wanneer dhr. Wilders een Polenmeldpunt, sticker verspreid en “minder, minder” scandeert je niemand op de Dam ziet. Waar was de vrijheid van meningsuiting van Jerry Afriyie toen hij in Gouda vredig met een anti zwarte piet t-shirt stond en de politie met veel geweld op hem los ging? Hoe komt het dat vele Nederlanders zeggen tegen asielzoekers (en andere “niet-Nederlanders”) dat ze niet zo veel mogen klagen; “anders gaan ze toch lekker terug naar eigen land”. Zelfs de VN zegt dat Nederland beter om moet gaan met de mensen van het Vluchtgebouw (en anderen illegalen) en toch laat dat vele landgenoten koud. Waarom zagen wij vanmorgen niets op het nieuws over de moskeeën die nu ook worden aangevallen in Frankrijk? Vrouwen mogen in Frankrijk überhaupt daar in overheidsgebouwen geen hoofddoek dragen. Is dat allemaal vrijheid? Wat maakt dat wanneer een getinte/ homoseksuele/ islamitisch persoon iets doet hun “hele achterban” zich moet verantwoorden en als een blanke extreemrechtse man op een eiland in Noorwegen heel veel kinderen vermoord is dat een enkeling die psychisch niet ok is. Niemand vroeg daarna aan middelbare, extreemrechtse & blanke mannen verantwoording. Waarom moeten wij oprotten naar eigen land als we het er niet mee eens zijn? Dit is toch een democratie, daar moet iedereen met diverse meningen toch naast elkaar kunnen wonen en discussiëren.”
Ik vraag hen wat ze zouden willen; “een echt en open gesprek juf, daar vanavond op de Dam. Eén waarin iedereen eerlijk naar zichzelf kijkt en samenwerkt. Nu wordt onze mening te vaak aan de kant geschoven en dat maakt juist dat er meer onrust groeit en creëert. Mensen mogen anders denken en zijn maar wees dan wel eerlijk als je spreekt over gelijkheid en vrijheid en meet niet met 2 maten. En dit is natuurlijk heel heftig nieuws maar mijn buurmeisje uit Syrië vertelt elke dag wat voor heftigheid daar gebeurd of in Palestina of Nigeria.. Over die landen horen we al een poos weinig, de media kiest voor ons gewoon waarover we praten en denken..”
Allen luisteren en denken we na totdat één van de studenten even diep zucht en zegt; “juf; het is allemaal niet tof maar ik ben blij dat we op school wel kunnen praten, het komt wel goed, gewoon hard werken en veel praten met elkaar zoals u altijd zegt. Samenleven is niet makkelijk en het is goed als iedereen meer nadenkt over zijn/ haar eigen keuzes en gedachtes. Dat snappen en doen we allemaal. ”
Wanneer ik later in de krant de kop; #jesuischarlie zie ga ik bij mijzelf na. Ben ik ook Charlie? Ik ben heel erg voor vrijheid van meningsuiting maar ik ben geen Charlie. Ik ben niet van de zeer beledigende satire, aan wie dan ook, ook al zijn ze om lastige onderwerpen te bespreken of om de discussie aan te gaan. Ik ben van het gesprek (met alle emoties erbij), luisteren, horen en wat mijn studenten zeiden snap ik ook zeer zeker. #jesuislaura #jesuisdocent en dat is elke een mooi leerzaam cadeau.